Yakında yine ilkbahar gelecek.
Çimenler filizlenecek.
Sonra yaz gelecek.
Uzun çimler...
Güneş...
Sonra sonbahar gelecek.
Düşen yapraklar...
Ve sonra da...
...kış.
İlkbahar.
Yaz.
Sonbahar.
Kış.
Çeviri: jeekepy_35 jeekepy_35@turkcealtyazi.org twitter.com/#!/jeekepy
Sekiz.
Altı.
Yedi.
Elbette ki, size söyleyecek söz bırakmayan durumlar vardır.
Yapabileceğiniz tek şey söyleyeceklerinizi hissettirmektir.
Sözcükler, bir şeyleri harekete geçirmek karşısında kifayetsiz kalır.
İşte dans, bu noktada tekrar ortaya çıkar.
Pina ile tanışmak, en sonunda bir dil bulmak gibiydi.
Nasıl konuşacağımı bilmiyorken...
...bana kendimi ifade etmem için bir yol gösterdi.
Sözcükleri unuttum.
Gittikçe daha çekingen biri olmaya başladım.
Hala da öyleyim.
Aylarca süren provalardan sonra...
...beni çağırdı ve şöyle dedi:
''Hemen biraz delirmek zorundasın.''
Neredeyse yirmi yıllık zaman diliminde benim için yaptığı tek yorum buydu.
Pina bir ressamdı.
Sürekli olarak bizi sorgulardı.
İşte bu sayede bizler, onun boyası...
...hayallerinin rengi olduk.
Örneğin: bir keresinde ''ay'' olmamızı istedi.
Kelimeyi vücudumu kullanarak betimledim.
Bu sayede; o, bunu hem görebilecek hem de hissedebilecekti.
Kendi başıma Café Müller'de dans ettim.
Hepimiz gözlerimizi kapattık.
Tekrar yaptığımız zaman...
...o hissi alamadım.
Kafamı kurcalayan bir histi bu.
Gözlerim kapalıyken...
...kendimize tepeden bakarken ya da o tarz bir şey yaparken...
...birden çok büyük bir değişiklik yaratacak bir durumu fark ettim.
Tüm bu farka oradaki şey neden olmuştu!
Gerçek his bir anda orada ortaya çıkmıştı.
Bunun ne kadar hayati bir konu olduğuna inanamazsın.
En ufak bir detay bile çok önemlidir.
Tüm bunlar bir dili oluşturuyor.
Okumasını öğrenebileceğin bir dili...
Oyunu iki haftada hazırladık, Dominique!
Hızımız inanılmaz!
Asıl inanılmaz olan, bir masa ve dört sandalyeden oluşan...
...fikirlerin, ete kemiğe bürünmesi.
''Biliyorsun, bunlar kafamdaki gibi değil.
''Ne olduğunu bilmiyorum ama bir şeyler daha eklemeliyiz.
''Çok boşluk kaldı.''
- O zaman sandalyeler! - Kesinlikle.
Rolf, sandalyeleri ayarladı.
Sahneyi tamamladı.
Çok güzel!
1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10. Geliyorum!
Kazuo Ohno'nunda da aramızdan ayrılmasının üzerinden çok zaman geçmedi.
Onu ve Pina'yı orada birlikte dans ederlerken...
Bir buluttan diğerine zıplarlarken hayal ediyorum.
Pina, dünyanın en keskin gözlerine sahipti!
Hiç kimse bana daha önce böyle bakmamıştı.
Denediğim veya deniyormuş gibi yaptığım her şey...
...onun bakışları altında yok oluyordu.
Aslında, henüz bilmediğim için korktuğum şeyleri görmüştü.
Pina kimdi?
Kırılganlık ve güçlülüğü kendisinde birleştirmişti.
Aynı zamanda hiç durmaksızın bir şeyleri dinleyebilir ve izleyebilirdi.
Her türlü sınırlılığın üstesinden gelirdi.
Bu nedenle onu hep hazinelerle dolu tavan arası olan bir ev gibi düşünürüm.
Pina, dans etmeyecekti.
Sürekli hareketlerini unutuyorsun.
Onsuz oynamayı reddettik!
Siz ısrar ettiğiniz için şu anda kadroda.
- Bana hareketleri o mu gösterecek? - Evet. - Boş versene!
Ama, bu doğru!
Onun dans etmesinde ısrar ettim.
İnsanların onu sahnede görebilmesinin tek yolu bu!
Cafe Müller'de dans etmeyi hiç istemedim.
Pina, kendi kısmında benim dans etmemi istediğinde...
...bunu kabul ettim.
Ama o bölümü hiç öğrenemedim.
Onun hep dans etmesini istiyordum.
Cafe Müller'de onu çok sık görüyordum.
Onun hissettiği şeyleri ben de hissetmek istiyordum.
Karnında bir delik varmış gibi hareket ediyordu.
Sanki diriliyordu.
Bugün sahnedeyken...
...Pina'yı düşünmeye çalışacağım.
Çektiği acıları...
...ama aynı zamanda dik duruşunu...
...ve yalnızlığını.
Café Müller'de Pina ile birlikte kaç defa dans ettim...
...kaç defa saçlarına, sırtına ve kollarına baktım.
Gözüm kapalı eminim ki...
...o, hepimizin farkındaydı!
O, her şeyi görürdü.
Gözleri kapalıyken bile!
Onunla devamlı dans eder ve gülüşürdük.
Sürekli birlikteydik.
Ertesi gün ne yapacağımızı düşünmek için sabahın dördüne kadar ayrılmazdık.
Arkadaşlığımız böyle başladı.
Her sabah Barmen istasyonunda buluşup...
...kahve ve sigara içerdik.
Ve o günkü işlerimizi gözden geçirirdik.
Meleklerle birlikte yürüyordum.
Sen bir meleksin. Çok güzelsin.
Pina ile çalışırken hep insan üstü şeyler hissedersiniz.
Pina gibi yaşlı bir dansçının olması çok iyiydi.
Ama gençlik yıllarında da çok iyiydi.
Wuppertal'a geldiğimde 24 yaşındaydım.
Ama 40 yaşındayken ve sonrasında...
..."Tüm bu boşluklar, hepsi birer fırsat!" diye düşünürdüm.
Pina'nın gözleri yaptığımız her şeyi daha da güzelleştiriyordu.
Aynı anda hem yaşlı biri hem de bir çocuk gibi oluyordu.
Iphigenia'nın berbat bir provasından sonra...
...Pina bana tek kelime bile söylemedi.
Performansımızı sergilemeden önce...
...gelip her zamanki gibi "Lützchen, iyi oyna!" dedi.
Ben de her zamanki gibi...
"Tadını çıkar, Pinchen!" dedim.
İlerlerdi, kapıya doğru döndü ve şöyle dedi:
"Unutma, beni korkutman lazım!"
Ben de o anda başımı çevirdim.
Bu, saatlerce konuşmamızdan daha etkiliydi.
Pina'yı izlemesi de onun bizi izlemesi de çok güzeldi.
Provalarda masasına oturup çalışıyor ve her gün bizleri izliyordu.
Her anını dansla geçiriyordu.
Bazen küçük bir çocuk gibi oluyor ve o hislerle dolup taşıyordu.
Ben piste çıktığımda, Pina genellikle masanın arkasında dururdu.
Beni tam 22 yıl boyunca izledi.
Ailem bile beni bu kadar uzun süre görmemişti.
Arkadaşlığımız yeni başladığı için...
...Pina'nın nasıl çalıştığını henüz anlamamıştım.
Ve o da açıklamamıştı.
Kendi işimi kendim yapmam gerektiğini anlayıncaya kadar kafam çok karışıktı.
Bu, delilik!
Dürüstlük nedir?
Dans ederken bile yükümlü olduğumuz şeyler nelerdir?
Pina, yaptığımız her şeyi arkasında durmayı öğretti bize.
Her bir mimiğin...
...her adımın ve her hareketin.
Pina, tüm dansçılarının her zaman en iyiyi yapmalarını isterdi.
Bir keresinde bana şöyle demişti:
"Kırılganlığın aynı zamanda senin gücündür!"
Dolunay için ''eğlenmek'' veya ''hareket etmekten zevk almak''
...ile ilgili bir mimik göstermemi istemişti.
Bu isteği bana esin kaynağı oldu.
Gösterdiğim hareketten, bir sahne yarattı.
O, talimatları verirken...
...ya bir köşede duruyor ya da birisinin arkasına saklanıyordum.
Belki de ona çok fazla saygı gösterdiğim için böyle davranıyordum.
Bir keresinde beni yakaladı.
Üzgün bir ses tonuyla bana şunu sordu:
"Ditta, neden benden korkuyorsun?"
"Ben bir şey yapmadım."
Haklıydı.
Yavaş yavaş üzerimdeki çekingenliği attım.
Bazen şunlara benzer şeyler söylerdi:
"Araştırmaya devam et!"
Ama söyledikleri sadece bu kadardı.
Bunun anlamı; nereye bakacağını veya...
...doğru yolda olup olmadığını bilmesen de...
...araştırma yapmaya devam etmelisin idi.
Pina, seni hala rüyamda göremedim!
Lütfen rüyalarımda beni ziyaret et.
Seni sürekli rüyasında göre Daphnis'ten haberlerini alıyorum.
Ama aynı olmuyor.
Seni görmek çok daha güzel olurdu!
Seni bekliyorum, Pina.
Pina, sürpriz bir şekilde bizi çok erken terk etti.
Düşünüyorum da sonuç olarak her şeyi ardında bırakmıştı...
...ve artık özgürdü.
Bu nedenle ona bu anın aydınlığını ve...
...bu duygunun hafifliğini vermek istedim.
Ben gencim.
Kulaklarım amacımı duyuyor.
Aklım, gücümdür.
Gözlerim rüyaları görür.
Düşüncelerim gelişmiştir.
Ve bedenim kuvvetlidir.
Dominique ve Malou'nun kızları olan ben...
...bu ilişkinin ilk çocuğuyum.
Dans tiyatrosunda büyüdüm.
Pina'sız bir hayat mı?
Bunun ne demek olduğunu bilmiyorum.
Wuppertal'da yeni olduğum ve kafamın karışık olduğu zamanlarda...
...sadece şunu söylerdi:
''Aşkın için dans et.''
O, aşk, acı, keder, güzellik ve yalnızlıktan oluşuyordu.
Ben bu hipotalamus ile gönül ilişkileri kurduğumda neredeyse 28 yaşındaydım.
Bu hipotalamus ile konuşarak bile ondan farklılaşıyordum.
Şunu anlamaya çalışıyorum: Neden bu kadar çalışıyor?
Çalışıyor, çalışıyor, çalışıyor... Sürekli çalışıyor.
Pina için parçalar çok önemliydi.
Kum veya toprak...
Kaya veya su...
Bir şekilde buz dağları veya kayalar bile sahnede ortaya çıkabiliyordu.
Biz dans ederken, onlar bize engel oluyordu.
Onların karşısından veya yanından geçmek...
...ya da onlara tırmanmak zorundasınız.
Pina, her zaman üzgün, hırslı, gülen, ağlayan, mütevazı biriydi.
Tüm bu özellikleri sayabiliriz.
Sanki Pina saklanmıştı ve herkes onun içindeydi.
Ya da diğer şekliyle bizler onun birer parçasıydık.
Pina, radikal bir kaşifti.
Ruhunuzun derinliklerine inerdi.
Bize sürekli sorduğu bazı şahsi sorular vardı:
''Ne arzuluyorsun?''
''Tüm bu arzuların kaynağı ne?''
Dans edin, dans edin! Yoksa hepimiz biteriz!